Hizmetler sektörü küresel büyümeye önemli oranda katkı sağlamaktadır. Küresel GSYİH’nin üçte ikisinden fazlasını oluşturan sektör, aynı zamanda gelişmiş ekonomilerde en çok işçinin istihdam edildiği ve diğer sektörlere göre de en fazla işlerin yaratıldığı sektördür. Hizmetler aynı zamanda brüt ihracat katma değerinin % 50’sinden ve sanayi malları ihracatının katma değerinin de % 30’unundan fazlasını sağlamaktadır (OECD, 2019). Bu açıdan hizmetler sektörü dünya ekonomisi için önemli bir sektör olmaya devam etmektedir.
Türkiye’de de hizmetler sektörü GSYİH’nin % 50’sinden fazlasını oluşturmakta, toplam istihdamın yarısından fazlası yine bu sektörde yer almaktadır. Türkiye’de 2018 yılı hizmetler dengesi pozitif vermiş, hizmet ihracatı 47.8 milyar dolar, hizmetler ithalatı 23 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Hizmetlerde ihracata en fazla katkıyı seyahat hizmetleri sağlarken, ithalatta en büyük pay deniz taşımacılığı hizmetlerindedir.
Hizmet ticaretinin serbestleştirilmesinin üretim ve ticarete olumlu etkisini gösteren pek çok çalışma bulunmaktadır. Dünyada hizmetler ticaretine ilişkin kısıtlamaların azaltılması, hizmetler sektöründe verimlilik ve rekabeti de pozitif etkilemektedir. Hizmetler ticareti ile ilgili kısıtlamaların derecesini ölçmek amacıyla OECD tarafından 2014 yılında “Hizmet Ticareti Kısıtlılık Endeksi” (Services Trade Restrictiveness Index, STRI) geliştirilmiştir. Endeks ile ülke düzeyindeki düzenlemelerin hizmet ticareti üzerindeki kısıtlayıcı etkileri ortaya konularak, karar alıcılara ve yatırımcılara bilgi sunulması amaçlanmıştır. Uluslararası ticari müzakerelerin gelişmesine ve böylece uluslararası hizmet ticaretinin gelişmesine de yardımcı olmaktadır. Ayrıca STRI, ülkelerde politika yapıcıların, öncelikli sektörler ve alınması gereken önlemler konusunda reform çabalarını teşvik etmektedir. Küresel hizmet ticaretinin % 80’den fazlasını içeren 45 ülke ve 22 sektörü kapsayan endeks aynı zamanda ülkeler arası karşılaştırma imkanı da sağlamaktadır.
OECD’nin 2017 STRI sonuçlarına göre hizmet ticaretinin en dışa açık ilk on ülkesi Letonya, İrlanda, Almanya, Hollanda, Avustralya, Litvanya, Danimarka, Japonya, Birleşik Krallık ve Çek Cumhuriyeti’dir. Norveç en önemli liberal politikaları gerçekleştiren ülke olmuştur. Sektör reformlarında ise telekomünikasyonda Meksika, demiryolu taşımacılığında Çin, lojistik hizmetlerde özellikle gümrük komisyonculuğunda Japonya önemli adımlar atmışlardır.
Aşağıdaki tabloda STRI’da yer alan ülkelerin sektör ortalamaları ile Türkiye’nin sektörlere göre değeri yer almaktadır. Endeksin değeri 0 – 1 arasında değişmekte, 1 en yüksek kısıtlayıcılığı ifade etmektedir. Buna göre Türkiye telekomünikasyon, denizyolu taşımacılığı, demiryolu taşımacılığı, karayolu taşımacılığı, dağıtım hizmetleri, ticari bankacılık, sigorta ve mühendislik hizmetleri açısından 45 ülke ortalamasının altında bir değere sahiptir. Bu sektörlerde yabancıların piyasaya girişlerine ilişkin önemli reformlar gerçekleştirilmiştir. Demiryolu taşımacılığı, dağıtım hizmetleri ve denizyolu taşımacılığı aynı zamanda diğer ülke ortalamalarına göre en düşük üç skora sahip hizmetlerdir. Buna karşılık muhasebe hizmetleri, kurye ve hukuksal hizmetlerde ise endeksteki ülke ortalamalarına göre en yüksek skora sahiptir. Dolayısıyla bu sektörler yabancıların piyasa girişte zorlanacağı hizmet sektörleridir.
Tablo. Hizmet Ticareti Kısıtlılık Endeksi, 2018
| Tr | Ort. | Tr | Ort. | ||
| Muhasebe | 1.00 | 0.32 | Demiryolu Yük Taşımacılığı | 0.24 | 0.30 |
| Kurye hizmetleri | 0.47 | 0.30 | Mimarlık hizmetleri | 0.27 | 0.26 |
| Dağıtım hizmetleri | 0.17 | 0.19 | Mühendislik hizmetleri | 0.24 | 0.25 |
| Ticari Bankacılık | 0.23 | 0.24 | Hukuki hizmetler | 0.61 | 0.39 |
| Sigorta | 0.22 | 0.23 | Sinema filmi | 0.23 | 0.22 |
| Lojistik Kargo Taşımacılığı | 0.36 | 0.26 | Yayın | 0.40 | 0.30 |
| Lojistik Depo ve Ambar | 0.31 | 0.24 | Ses Kaydı Hizmetleri | 0.24 | 0.20 |
| Lojistik Yük Taşımacılığı | 0.28 | 0.20 | Telekomünikasyon | 0.21 | 0.22 |
| Lojistik Gümrük Komisyonculuğu | 0.28 | 0.25 | Hava Yolu Taşımacılığı | 0.55 | 0.42 |
| İnşaat | 0.25 | 0.24 | Denizyolu Taşımacılığı | 0.24 | 0.26 |
| Karayolu Yük Taşımacılığı | 0.21 | 0.22 | Bilgisayar | 0.28 | 0.25 |
Kaynak: OECD
Hizmetler ticaretine ilişkin kısıtlamalar, hizmetler ihracatının artmasının önündeki engellerden biridir. Maliyet artışları yabancı üreticilerden kaynaklandığı gibi ülke içi politikalardan da kaynaklanabilir. Bunun maliyetini ise tüketiciler ve firmalar üstlenmektedir. Tüketiciler yüksek fiyatlı ürün tüketmek zorunda kalırken firmalar inovasyon faaliyetlerini daha sonraki dönemlere bırakabiliyor. Aynı zamanda bu sektörlerdeki rekabetin etkinliğini de azaltıyor. Türkiye’de özellikle uluslararası hizmetler ticaretinin gelişmesi açısından muhasebe, kurye, hukuksal hizmetler, yayıncılık ve hava yolu taşımacılığı hizmetlerindeki kısıtlamaların azaltılmasına yönelik reformlara ihtiyaç duyulmaktadır. Uluslararası bağlamda da ticari maliyetlerin azaltılması için ülkeler arası işbirliğinin güçlendirilmesi, bu konudaki profesyonellerin ülkeler arası hareketliliğinin sağlanması özellikle dijital hizmetlerin maliyeti düşürücü etkisi düşünüldüğünde dijital ekonomiye ilişkin liberalleştirilmenin yaygınlaştırılması hizmetler ticaretinin geliştirilmesine, rekabetliliğin artmasına katkı sağlayacaktır.